Stereotypy i schematy w Fantastyce!

[Darrien]

Hej! Niedawno skończyłem ponownie czytać „Uczennicę Maga” Trudi Canavan i mam wrażenie, że współczesna fantastyka zamiast przeć do przodu, to wciąż zatacza błędne koło, powtarzając różne schematy. Przez co można uznać, iż ciężko jest nas czymś ciekawym zaskoczyć, bo czytaliśmy już „wszystko”.

Od razu zastrzegam, że sam mam sporo ulubionych historii, gdzie są powielane schematy, ale trzeba przyznać, iż pisarze kopiują je dobrze plus rzecz jasna ciekawie opowiadają swoje historie. Wracając do tematu, chciałbym Was prosić o pomoc w stworzeniu listy typowych schematów oraz stereotypów, które pisarze utrwalają w swoich książkach. A do czego mi to potrzebne? Tajemnica!

No dobra… może filmik nagram na YouTube i wymienię każdego z was w podziękowaniach.

Może powinienem sam zacząć od paru przykładów.

1. Bohater, jest sierotą trafia pod skrzydła jakieś osoby lub organizacji, gdzie po latach morderczego treningu jest w stanie dokonać heroicznych czynów!

2. Jest mało powieści w których pierwsze skrzypce gra szpetna postać, przeważnie autorzy tworzą postacie jako idealne wersje „siebie”.

3. Bohater to mała armia, jest w stanie wyrżnąć wielu wrogów w pojedynkę, zazwyczaj do tego posiada jakiś pradawny artefakt, który wzmacnia go w walce.

4. Jeżeli bohater jest kobietą, to praktycznie jest kopią męskiego napakowanego testosteronem herosa. Tak samo jak on wyrzyna wrogów żując gumę, rzuca potężne czary, ogarnia technologię i tak dalej.

Pozdrawiam i z góry dziękuje!

Darrien

[vidkunsen]

Chiny - silna ekipa, przywódca, wygrywa ten który ma misje od Bogów - nawiązanie do wierzeń chińskich.

Japonia i Korea - jak wyżej + ekipa Roninów lub samotnych wojowników mających akurat wolne od wojny.

Australia - apokalipsa + pustynia, obcy, walka o wachę itd.

ZRA - Egipt - walka z obcymi w tym tymi z kosmosu, wiara zwycięża, dżiny i inne takie pustynne duperele.

 Słowianie - starzy Bogowie, wierzenia, walka w kosmosie z obcymi zawsze wśród swoich - Słowian.

Ameryka Południowa, Łacińska, południe Afryki (kiedyś RPA) - walka z obcymi, jakieś tam czary mary z Kalahari.

Kanada trzyma fason - Żołnierze kosmosu, Riddick.

USA - tu to jest topos - albo Obcy kręcony przez Anglików, Kanadyjczyków, Australijczyków czy Nowo Zelandczyków lub z RPA czy innych państw spoza USA albo czysty topos od lat powielany - do walki są Słowianie, Celtowie, Germanie, Azjaci,  Latynosi, autochtoni - tzw. Indianie.

Od “dowodzenia” są Anglosasi.

A doradcami są czyli tymi najmądrzejszymi są zawsze ci “wybrańcy” ze słonych bagien w zatoce perskiej - dzień niepodległości i inne takie bzdety. 

Skandynawia - nieumarli, strzygi i strzygonie, trolle itd/itp - wierzenia w odmianie germańskiej gdzie Perun zwie się Thorem itd.

Dobra SF została wyparta przez debilizmy typu: wszystko dzieje się na ziemi w wirtualnym świeci, fantastyka to teraz fantazja - netfliksowa przeróbka starych mitów, bajek, wierzeń itd/itp - herakles jest zambosem a Valkirie są murzynkami nie wspominając o murzynie “heimdallu”.

Tak Darrien, masz rację, proza z tej tematyki popadła w marazm a ciekawa i innowatorska proza Sf i fantastyka  jest mało znana i unikana przez spauperyzowaną większość.

 p.s. jako formę dowcipu można uznać próbę adaptacji Metra na terenie Nowego Amsterdamu (stara i pierwsza nazwa tego miasta), Wiedźmin, proza Verne,a itd. .

Powodzenia  

[Gatzek]

Ech… Kiedyś dawno, dawno temu A. Sapkowski w miesięczniku Fantastyka opublikował tekst “Piróg albo nie ma złota w Szarych Górach.” Doskonały tekst o archetypach w fantasy i fantastyce.

Kto ma chęci niech czyta: https://sapkowskipl.wordpress.com/2017/03/17/pirog-albo-nie-ma-zlota-w-szarych-gorach/

[vidkunsen]

Fantastyka - przestałem czytać gdy zmieniła nazwę na nowa fantastyka.

Darrien - polecam stare dobre jak wzór do nasladowania:

“Paroksyzm numer minus jeden” - Ryszard Głowacki

“Agent z dołu” - Marcin Wolski

Janusz A Zajdel - cala proza

“Dzień drogi do Meorii” (jest to pierwowzór do 'książki i filmu" "w imię róży -tzw. kwestia włoskiego plagiatu która wyciszono )- Marek Oramus

Co do Sapkowskiego to nie polecam, odrzuciłem już po 1 tomie “głąbmina”.

Polecam mistrza fantastyki, SF i połączenia obu stylów/nurtów prozy Morawianina Mirosława Żambocha (Miroslav Žamboch):

Cykle - “bakly”, “Agent X-Hawk”,“Agent JFK”, Fantasy :“Krawędź żelaza”, “Wylęgarnia”, cykl o Koniaszu, i mistrzostwo połączenia SF i fantasy - “Sierżant”

!!! cykl o Jakubie Wędrowyczu Andrzej Pilipiuk

Robert J. Szmidt “Szczury Wrocławia” ( i inne tego autora) - Metro + post apokalipsa + Stalker

[boberm]

Oj tam .  - Imie Róży to bodajże 1979/80 rok , a Meoria ca 1990 … więc ten tego …

[Darrien]

22 godziny temu, vidkunsen napisał:

Chiny - silna ekipa, przywódca, wygrywa ten który ma misje od Bogów - nawiązanie do wierzeń chińskich.

Japonia i Korea - jak wyżej + ekipa Roninów lub samotnych wojowników mających akurat wolne od wojny.

Australia - apokalipsa + pustynia, obcy, walka o wachę itd.

ZRA - Egipt - walka z obcymi w tym tymi z kosmosu, wiara zwycięża, dżiny i inne takie pustynne duperele.

 Słowianie - starzy Bogowie, wierzenia, walka w kosmosie z obcymi zawsze wśród swoich - Słowian.

Ameryka Południowa, Łacińska, południe Afryki (kiedyś RPA) - walka z obcymi, jakieś tam czary mary z Kalahari.

Kanada trzyma fason - Żołnierze kosmosu, Riddick.

USA - tu to jest topos - albo Obcy kręcony przez Anglików, Kanadyjczyków, Australijczyków czy Nowo Zelandczyków lub z RPA czy innych państw spoza USA albo czysty topos od lat powielany - do walki są Słowianie, Celtowie, Germanie, Azjaci,  Latynosi, autochtoni - tzw. Indianie.

Od “dowodzenia” są Anglosasi.

A doradcami są czyli tymi najmądrzejszymi są zawsze ci “wybrańcy” ze słonych bagien w zatoce perskiej - dzień niepodległości i inne takie bzdety. 

Skandynawia - nieumarli, strzygi i strzygonie, trolle itd/itp - wierzenia w odmianie germańskiej gdzie Perun zwie się Thorem itd.

Dobra SF została wyparta przez debilizmy typu: wszystko dzieje się na ziemi w wirtualnym świeci, fantastyka to teraz fantazja - netfliksowa przeróbka starych mitów, bajek, wierzeń itd/itp - herakles jest zambosem a Valkirie są murzynkami nie wspominając o murzynie “heimdallu”.

Tak Darrien, masz rację, proza z tej tematyki popadła w marazm a ciekawa i innowatorska proza Sf i fantastyka  jest mało znana i unikana przez spauperyzowaną większość.

 p.s. jako formę dowcipu można uznać próbę adaptacji Metra na terenie Nowego Amsterdamu (stara i pierwsza nazwa tego miasta), Wiedźmin, proza Verne,a itd. .

Powodzenia  

Matko Ziemio, ale sporo informacji dostałem od Ciebie.  Jak dobrze zgaduje, to każdy podpunkt w zasadzie mogę podpiąć pod kategorię “Gra”, “Książka”, “Film”? Jeśli tęsknisz za starym dobrym SF, to zareklamuje bez Kozery książki Sławomira Nieściura, zarówno trylogię z Zony (Wedle Zasług, Ostatniego Zeżrą Psy, Do Zobaczenia w Piekle) oraz cykl “Shadow Raptors”, którego ostatni tom zostanie niebawem wypuszczony w świat. 

PS: W formie ciekawostki… chciałem kiedyś napisać powieść zaliczającą się do Uniwersum Metro 2033, która rozgrywałaby się w Malborku, ale w trakcie pisania, zacząłem kombinować w taki sposób, że w zasadzie wychodzi mi zupełnie co innego, ale i tak z tego jestem zadowolony.  Fakt, może będzie miało oklepane schematy, lecz wygląda to całkiem nieźle.  

20 godzin temu, Gatzek napisał:

Ech… Kiedyś dawno, dawno temu A. Sapkowski w miesięczniku Fantastyka opublikował tekst “Piróg albo nie ma złota w Szarych Górach.” Doskonały tekst o archetypach w fantasy i fantastyce.

Kto ma chęci niech czyta: https://sapkowskipl.wordpress.com/2017/03/17/pirog-albo-nie-ma-zlota-w-szarych-gorach/

Czytałem kiedyś, ale dzięki Tobie odświeżę go raz jeszcze. Swoją drogą… on zrzynał ostro Moonrocka, czy jednak nie?  

 

11 godzin temu, vidkunsen napisał:

Fantastyka - przestałem czytać gdy zmieniła nazwę na nowa fantastyka.

Darrien - polecam stare dobre jak wzór do nasladowania:

“Paroksyzm numer minus jeden” - Ryszard Głowacki

“Agent z dołu” - Marcin Wolski

Janusz A Zajdel - cala proza

“Dzień drogi do Meorii” (jest to pierwowzór do 'książki i filmu" "w imię róży -tzw. kwestia włoskiego plagiatu która wyciszono )- Marek Oramus

Co do Sapkowskiego to nie polecam, odrzuciłem już po 1 tomie “głąbmina”.

Polecam mistrza fantastyki, SF i połączenia obu stylów/nurtów prozy Morawianina Mirosława Żambocha (Miroslav Žamboch😞

Cykle - “bakly”, “Agent X-Hawk”,“Agent JFK”, Fantasy :“Krawędź żelaza”, “Wylęgarnia”, cykl o Koniaszu, i mistrzostwo połączenia SF i fantasy - “Sierżant”

!!! cykl o Jakubie Wędrowyczu Andrzej Pilipiuk

Robert J. Szmidt “Szczury Wrocławia” ( i inne tego autora) - Metro + post apokalipsa + Stalker

W sumie początkowo tytuł miał być uzupełniony o hasło “Literatura”. Osobiście nigdy nie czytałem “Fantastyki/Nowej Fantastyki”, chociaż parę razy ją trzymałem w Empiku w rękach. Ojj… klasykę fantastyki będę musiał nadrobić, zwłaszcza Zajdla, który pewnie w grobie by się przewracał widząc jak brutalnie została zbrukana nagroda jego imienia…

Sapkowskiego to chce skończyć, bo tylko parę tomów zostało mi z Sagi, czytałem już Sezon Burz, dwa tomy opowiadań i chyba pierwsze dwa sagi. O Żambochu słyszałem trochę dobrego i chyba posiadam dwie książki na półce do przeczytania.

Wędrowycza znam i ubóstwiam, a na Fanklubie Wielkiego Grafomana na Facebooku jestem moderatorem i wrzucam przecieki związane z nadchodzącymi książkami Pilipiuka. W sumie muszę uzupełnić kolekcję kilkoma zbiorami opowiadań i czymś jeszcze.

Szczury Wrocławia to znam. Czekam, aż mi oddadzą Chaos. Kraty i Szpital czytałem. Podobno mam się pojawić w “czwartym” tomie.

[Gatzek]

Sapkowskiego polecam opowiadania, saga o Wiedźminie to ‘im dalej w las tym gorzej’. Warto przeczytać tegoż autora trylogię husycką, moim zdaniem milion razy lepszą niż saga o Wiedxminie.

Z typowej space opera:

• Cykl Barrayar autorstwa Lois McMaster Bujold;

• Gra Endera i Mówca Umarłych (dwa pozostałe tomy są według mnie słabe)

• Trylogia marsjańska Kim Stanley Robinson

[vidkunsen]

Darrien - u mnie gradacja jest taka: książka, film, gra.

Czytam także cykl książek wokół Metro i Stalker w oryginale.

[Darrien]

23 godziny temu, Gatzek napisał:

Sapkowskiego polecam opowiadania, saga o Wiedźminie to ‘im dalej w las tym gorzej’. Warto przeczytać tegoż autora trylogię husycką, moim zdaniem milion razy lepszą niż saga o Wiedxminie.

Z typowej space opera:

• Cykl Barrayar autorstwa Lois McMaster Bujold;

• Gra Endera i Mówca Umarłych (dwa pozostałe tomy są według mnie słabe)

• Trylogia marsjańska Kim Stanley Robinson

Trylogię husycką czytałem kiedyś, a to za sprawą mojego kuzyna. Sam muszę dokupić ostatni tom i wtedy ją sobie odświeżę. Hm… póki co za space-opery się nie biorę, tylko przeczytam to co od Drageusa dostałem i wtedy robię sobie od nich przerwę.

21 godzin temu, vidkunsen napisał:

Darrien - u mnie gradacja jest taka: książka, film, gra.

Czytam także cykl książek wokół Metro i Stalker w oryginale.

Szacun za to, że czytasz w oryginale.

Jeżeli chodzi o książki z Metra, to od Dymitra wolę Metro 2035, pozostałe dwa według mnie są zbyt mocno przegadane. Ze Stalkerów pisałem, że Nieściur rządzi w moim sercu. ;) 

[boberm]

  - pozwólcie dodac moje trzy słowka do ogródka SF.

W czasach mojej młodości - stary dziad to pisze trzęsącymi się rękoma z trudem utrzymując pióro w dłoni :-)) - dostepnośc literatury SF była mizerna , ale jak już coś pojawiało sie na półkach księgarni było to - par excellence - z tych półek wysokich. I takim to sposobem załapałem bakcyla wchłaniania czytadeł SF ( wtedy jeszcze gównie Science Fiction  , bez pózniejszych  mutacji…) Potem pojawiłą sie Fantastyka , potem Nowa Fantastyka - (btw nie wiesz co tracisz ) -, a potem wysyp różności .  

W kwestii moich priorytetów czytelniczych - cały czas poruszając sie w poetyce gatunku to polecałbym w tej kwestii   niejakiego D. Webera i  cykle Starfire  oraz Honor Harrington ,  Asimowa Fundację  i pochodne tejże, Evana Currie  cykl Odyssey One ,  Resnicka cykl  Starship , i Campbella Zaginioną Flotę.  Lekkie łatwe i przyjemne w odbiorze. No i nie zapomnijmy o Herberta Diunie ( zasadniczo wystarczą dwie pozycje czyli wspomniana Diuna i Mesjasz Diuny  - warto pzreczytać chocby po to,  aby porównać wizje autora z wizją reżyserską .  W innych rodzajach gatunku   poleciłbym Kornewa cykl Przygranicze  oraz  Simmonsa  Hyperiona i Illion/Olimp. 

Warto , a nawet należałoby poczytac opowiadania Bradburego , Sheckleya   i innych twórców z dawnych dobrych :-)) czasów .Zdziwilibyście się ile zapożyczeń we wspólczesnej lieraturze opiera sie o ich wizje .

No i koniecznie Gibsona Necromancera !

Jezeli nie gardzicie formą nowoczesną książek czyli wersjami elektronicznymi służe ksiegozbiorem :-))

 

 

 

[vidkunsen]

Diuny, Flotę Campbella i inne podobne czytałem.

[Darrien]

Kutfa… z tematu o stereotypach i schematach zrobiła nam się dyskusja o science-fiction.  W sumie jest fajnie, ale nooo… Może podacie jakieś schemaciki?

[vidkunsen]

Tajne laboratorium, awaria, coś się tam dzieje ale nikt ze zwierzchników nie wie co bo wysiadła łączność, laboratorium jest na głębokim za…u. 

Pora na:

a/ elitarny oddział wojskowy

b/ oddział z byłych żołnierzy, misja niejawna bo nikt oficjalnie się nie przyznaje do w/w laboratorium.

c/ zanim szambo wypłynie pora na oddział straceńców, wyrzutków, więźniów et cetera, cetera.

d/ jako bonus jakiś naukowiec który wie o co biega, wie, że nie ma powrotu ale jemu to wisi bo ma raka i padnie na tyfus niedługo.

e/ nalot dywanowy lub centralnie ostateczne rozwiązanie broń konwencjonalna lub tzw. atomowa.

f/ udało się, zagrożenie unicestwione, z oddziału także nikt nie wrócił.

g/ a taki wafel jak słonia noga, nic nie poszło jak w planie i mamy pandemie, apokalipsę, wojnę z zagrożeniem biologicznym czy innym takim.

“Paragraf 78” i “Paragraf 78 punkt 2”, “Doom” i inne temu podobne.

p.s. przeniesienie w czasie, w czasie i przestrzeni w wyniku eksperymentu,.

[boberm]

 -  nadmieniając że to moje subiektywne spojrzenie na temat - zasadniczo cała literatura tzw lekka , czyli przygodówka , kryminały , sf , fantazy  etc…  sa oparte o schematy ,  lub inaczej prawidła gatunku , albo jeszce inaczej onegoz gatunku poetykę. W pzrypadku sf wyglądą to mniej wiecej tak :

• rozwój technologiczny , nowe odkrycia z zakresu fizyki , chemii , biochemii , astrofizyki , rewolucje cyfrowe , i inne takie tam cuda wianki  - czyli hard SF

• inżynieria społeczna i interakcje międzyludzkie w połaczeniu z wyzej wymienionymi czyli ogólnie pojęty cyberpunk

• ekspansja w kosmos  w połaczeniu z pierwszym , czyli kontakty z innymi cywilizacjami , a w konsekwencji rózne takie interakcje międzygatunkowe  na poziomach mentalnych lub kinetycznych :-))

• podróże w czasie jako wypadkowa pierwszego i drugiego podpunktu  z nieprzewidywalnymi ( teoretycznie) konsekwencjami

• katastrofy rózniste jako wypadkowa wszystkich poprzednich czyli postapo 

 I jeszce kilka innych schematów , ale tego już mój stary umysł nie ogarnia …

Zmiksowane na wolnych,  lub szybkich obrotach map mentalnych twórców sf  , skutkuja pozycjami na półkach w ksiegarniach lub bubliotekach.

A tak na poważnie literatura ogólnie określana jako SF ma , lub winna mieć ciągoty refleksyjne nad np: ludzką tożsamością jednostkową i gatunkową, miejscem człowieka w społeczeństwie  etc…

 

 

 

[vidkunsen]

Kiedyś SF zwana potocznie i ogólnikowo Fantastyka była inspiracja dla świata, nie tylko nauki ale i tzw. szarych ludzi.

W latach 80 - ych nastąpił jakby tak odgórnie sterowany regres i kieruje się czytelników podprogowo nie na kosmos ale na jakieś duperele w formie wirtualnych bzdetów.

Gdzie się podziała ciekawość życia poza nasza planetą? komu nie pasuje inspiracja ludzi prozą dotyczącą tematyki kosmosu!.

[boberm]

28 minut temu, vidkunsen napisał:

Kiedyś SF zwana potocznie i ogólnikowo Fantastyka była inspiracja dla świata, nie tylko nauki ale i tzw. szarych ludzi.

W latach 80 - ych nastąpił jakby tak odgórnie sterowany regres i kieruje się czytelników podprogowo nie na kosmos ale na jakieś duperele w formie wirtualnych bzdetów.

Gdzie się podziała ciekawość życia poza nasza planetą? komu nie pasuje inspiracja ludzi prozą dotyczącą tematyki kosmosu!.

 Klaus Schwab - Czwarta Rewolucja. https://www.parp.gov.pl/storage/publications/pdf/Czwarta-rewolucja-przemysowa_200730.pdf

[vidkunsen]

Czytałem - teoria bez poparcia w praktyce.

Jednym z przejawów 4.0 była nieprzewidzianych była np. akcja ścigania pokemonów w Europie zachodniej w 2015 roku.  

[boberm]

 - akurat nie o pokemony chodzi . Dołoz do tego Wielki Reset tegoz samego autora i słynny juz plan Eu “Fit for 55” i masz w realu odpowiednik “Limes Inferior” Zajdla. Paradoksalnie w czasach  mojej młodości strasznie mi sie ta ksiażka podobała . Nie przypuszczałem, że przyjdzie mi w  normalnym życiu uczestniczyc w  dwóch rewolucjach - społeczno-gospodarczej i technologicznej . Ot - w ciekawych czasach przyszło żyć. A pzrede mną jeszcze majaczą kontury zapowiadanego twista inżynierii społecznej.Mam nadzieję nie dożyć :-).

[vidkunsen]

J.A. Zajdel i wszystko jasne

Dodałbym “dziwne” krachy gospodarcze, bessy na arenach cyrkowych zwanych giełdami na których “sztukmistrze” (prawdziwi sztukmistrze nie robią krzywdy nikomu) tworzą coraz to nowsze wersje “ładu” i te sztuczki z dziwnym pieniądzem które zaczęły się z chwilą gdy papierek zastąpił metal (nie wspominam o Chinach z okresu dynastycznego bo ich weksle/pieniądze zawsze miały pokrycie).

Schematem w prozie stał się nurt tzw. political fiction w którym co jakiś czas jakiś szaleniec, hochsztapler czy inny cudotwórca znajduje sposób na “uratowanie” gospodarki, nawet przy użyciu obcych z innych planet.

Oczywiście schematycznie wiadomo kto i skąd jest tym “najmądrzejszym” który “ratuje” świat - tu także jest topos   .

Stare powiedzenie Chińskie z okresu 3 królestw (około 3600 przed tzw. n.e. - “Starożytność” J. Wolski) (które uzurpuje sobie pewna nacja bezpodstawnie jak i wiele innych) brzmi:

Obyś żył w ciekawych czasach oraz także znane - obyś cudze dzieci uczył.   

[boberm]

 - to o czym piszesz to konsekwencje  modnego w swoim czasie miksu idei Friedmana z interwencjonizmem państwowym . Nota bene ten mix jeszce kulawo funkcjonuje -vide Polska i EU  . A Swiat - jak to ujął bodajże  Wróblewski z WEI - powoli gotując żabę - wkracza w  czasy feudalizmu korporacyjnego  i/lub państwowego . Bo o tym de facto pisze Herr Schwab. 

BTW: Swiat od parytetu złota odszedł w latach 30-tych co spowodowało wzrost gospodarczy i koniec ogólnoświatowego kryzysu. A epoka trzech królestw w Chinach to chyba III lub II wiek pne. Chyba że pan Wolski wie inaczej :-))